Blog \ Tips over praten over seks met je oppaskind

Hoe praat je over seks met je oppaskinderen?

Wat als je oppaskind opeens vraagt: “Waar komen baby’s eigenlijk vandaan?”

Het zal je maar gebeuren. Je hebt een heerlijke avond gehad met je oppaskindje. Hij is ontzettend braaf geweest, heeft perfect naar je geluisterd en ligt ook nog eens 5 minuten voor tijd in bed. Als beloning lees je hem een tweede boekje voor, en wanneer hij je hand vastpakt, smelt je bijna weg. Je stopt hem na het lezen in, geeft hem een aai over zijn voorhoofd en loopt de kamer uit. Net als je bij de blauw geschilderde deur bent, hoor je hem nog één ding zeggen. 

Je hart staat stil, je ogen worden groot en na enkele seconden draai je je langzaam om. Als oppas wil je voorbereid zijn op seksvragen van je oppaskindje. Kinderen stellen zonder blikken of blozen alle vragen over seks.  Maar hoe ga je als oppas hier nu mee om? Lees dan vooral verder!

 

ooievaar staat op een ooievaars nest
1.       De kinderooievaar

De kinderen worden gebracht door de ooievaar. Een bekend verhaal wat jullie vast wel eens van een volwassene hebben gehoord toen jullie kind waren. Waar komt dit verhaal eigenlijk vandaan? De Grieken waren het eerste die dit verhaal in hun mythologie verwerkten. Bij hen werd er altijd al een verband gelegd tussen vruchtbaarheid en de zwart-witte beesten. Dit verband is met de vele jaren niet weggegaan en het verhaal bestaat nog steeds! Elke keer als je kind een ooievaar ziet, zal er een stukje magie in zijn/haar wereld verschijnen. Het zal zeker wat enthousiasme en blijdschap veroorzaken. 

 
2.      Kinderen groeien uit kool

Kinderen groeien niet alleen als kool, maar volgens dit verhaal ook uit kool! Dit verhaal is een echt volksverhaal, wat betekent dat deze veel van mond tot mond is doorgegeven. Er bestaan daarom veel verschillende versies van dit verhaal. De meest bekendste is wel dat de soort kool (rode kool, witte kool) de kleur en het geslacht van je kind bepaalde. Witte kool zorgde voor meisjes en bleke jongens en uit rode kool kwamen jongens en roodharige. Een waterdicht verhaal. Het enige nadeel hieraan, is dat er grote twijfel is of je kind ooit nog bloemkool durft
te eten wanneer dit hem voorgeschoteld wordt. 
 

papierenbootje drijft op het water

3.      De kinderboot

Dit lijkt op het eerste gezicht een makkelijke oplossing. Je noemt een willekeurig voertuig, bijvoorbeeld boot en helikopter, en zegt simpelweg dat baby’s gewoon voor de deur gezet worden en zo heel makkelijk gebracht worden. Dit resulteert echter sowieso in nog veel meer vragen. Want waar komt de boot dan vandaan? En hoe weet de bootbestuurder waar  hij heen moet? En waar moet de helikopter landen? Of te wel, je zit nog wel even vast aan je leugen. 
 

4.      Kinderen zijn besmettelijk

‘Ja, mama heeft op de stoel van tante Anita gezeten. En die is zwanger, dus nu is mama ook zwanger.’ Misschien hiermee even oppassen dat je kind nog wel op stoelen durft te zitten. Of tante Anita op een verjaardag nog braaf een handje durft te geven. Helemaal in deze tijden van corona is iedereen volledig op zijn hoede. Misschien moeten we niet nóg een besmetting de wereld in helpen. 
 

5.      De kinderbron

Ook dit is een typisch volksverhaal. Volgens de legendes zijn er verschillende waterbronnen waar kinderen vandaan worden gehaald. In Almelo kwamen ze uit de Kloosterput, in Deventer uit de Hoenderput en in Groningen uit de Woalpudde. Misschien een beetje raar dan dat baby’s alsnog niet kunnen zwemmen. 

 

grote boom met veel wortels van onder gefotografeerd de zon schijnt door de boom

6.      De kinderboom

Een soortgelijke is de kinderboom. Zoals de naam al zegt, was dit een grote boom waar alle kinderen vandaan komen. In de middeleeuwse legende is sprake van de ‘barnstok’; een grote eik die groeide in het midden van een hal. Barnstok betekent dan ook kinderboom. In het verhaal kan alleen de held Sigurd een zwaard uit deze boom trekken. Dit gebeurt tijdens de trouwerij van zijn zus. Haar man Siggeir is door dit gebeuren ontzettend beledigt en wil Sigurd vermoorden. Echter Sigurd ontsnapt en weet later een kind te verwekken bij zijn eigen zus. Misschien niet het beste verhaal om je 6-jarige voor te leggen. 

 

Tip 1. Wees duidelijk en negeer de seksvraag niet

De vraag die je vooral aan jezelf moet stellen, is of je wel zo’n grote leugen wil creëren. Het is lastig om te bepalen wanneer je 100% eerlijk tegen je kind moet zijn over volwassen onderwerpen, maar een boom waar kinderen aan groeien gaat wellicht een beetje te ver. Seks is gewoon een moeilijk onderwerp. Het is erg belangrijk om eerlijk en duidelijk antwoord te geven en de vraag niet te negeren. Neem de tijd voor dit gesprek. Door geheimzinnig te doen kan je een taboe te creëren. Uit onderzoek van Kindercentrum Seksualiteit Rutgers (KSR) en het NOS Jeugdjournaal is gebleken dat veel kinderen de behoefte hebben om thuis vaker en uitgebreider over seks te praten. Kinderen weten weinig over seksualiteit, 30% van de kinderen tussen de negen en twaalf jaar heeft het nooit over seks. Slechts 48% weet wat vrijen betekent en maar 60% van de kinderen weet waar baby’s vandaan komen. Waarom en wanneer je borsten krijgt of de baard in de keel en andere lichamelijke veranderingen zijn ook
bijna bij alle negen tot twaalf jarigen onbekend.

 
Tip 2. Beantwoord gewoon vraag voor vraag

Je hoeft ook niet meteen het hele verhaal te vertellen. Vaak stellen kinderen kleine vragen. Als ze een condoom zien liggen in een mooie verpakking vragen ze misschien wat dit is. Je hoeft hier geen groot verhaal te maken, je kan ook gewoon vertellen dat het een condoom is en geen snoepje die kun je niet eten. Vraagt een kind door, dan geef je gewoon vraag voor vraag antwoord. 


Tip 3. Kinderen mogen ook weten dat seks fijn is

Natuurlijk waarschuw je voor de risico’s. Soa’s en ongeplande zwangerschappen zijn belangrijk om over te vertellen.  Maar… Laten we niet vergeten dat seks ook fijn kan zijn! Het gaat voor een echt goede voorlichting ook om de aangename kant van seks. Als je deze weglaat bij je seksuele voorlichting dan kan een kind bang worden voor seks en het zien als iets dat verboden is. Dit draagt niet bij aan een veilige omgeving waar je kind alles durft te
bespreken met jou als oppas of met zijn of haar ouders.

 

Houd rekening met de leeftijd van je oppaskindje

Per leeftijd verschilt het heel erg hoeveel je tegen een kind kan vertellen over seks. Bij jongere kinderen is het belangrijk dat de nadruk ligt op het geven van informatie. Kijk en luister vooral goed naar wat je kind wil weten om er zo achter te komen waar je kind aan toe is.

 
Seksvragen van kinderen 0-3 jaar

Voor kinderen van 0-3 jaar kan je beginnen met het fysieke verschil uit te leggen tussen wat een jongetje is en wat een meisje is. Het is belangrijk om bij het benoemen van de lichaamsdelen de geslachtsdelen niet over te slaan. Je kan je eigen termen voor het geslachtsdeel gebruiken. Als het woord ‘vagina’ niet helemaal prettig voelt om te zeggen verzin dan een creatief ander woord ervoor. Je kind merkt het gelijk als jij je ongemakkelijk voelt, dit kan ervoor zorgen dat het kind het een ‘vreemd’ onderwerp vindt. Het is belangrijk om op tijd met je partner te bespreken welke termen jullie gaan gebruiken, zo voorkom je miscommunicatie en kom je niet voor verrassingen te staan.

 

Seksvragen van kinderen 4-10 jaar

Kinderen van 4 jaar zijn misschien nog wat te jong om alle poespas al meteen te vertellen. Vertel dat jij en je partner het erg fijn vinden om met elkaar te knuffelen en kusjes te geven aan elkaar. Als je kind meer wil weten geef je gewoon eerlijk antwoord op de vragen die hij stelt. Vanaf een jaar of tien moet de basis wel bekend zijn bij het kind: niet alleen de ‘technische’ kennis, maar ook de kennis over emoties en het respect die elkaar geeft.

 
Seksvragen van kinderen 10-11

Het is belangrijk om echt op tijd te beginnen met seksuele voorlichting. Het kan ongemakkelijk of zelfs gênant zijn als jij als ouder of oppas opeens over seksualiteit praat, terwijl je er voorheen nooit open over bent geweest. Tussen tien en elf jaar gaan kinderen zich als het ware klaar maken voor de pubertijd. Geef dus op deze uitleg over de fysieke veranderingen die je kind te wachten staan, zoals menstruatie of het krijgen van borsten. Bij jongens is het belangrijk te vertellen over de groei van baardhaar en over de baard in de keel.
Maar vertel je kind ook over schaamhaar en de eerste zaadlozing.

 

Seksvragen van kinderen 11+

Bij kinderen van ongeveer elf jaar of ouder voorbehoedende voorlichting erg belangrijk. Je kind weet zo ook wat op dit gebied belangrijk is voordat je kind zijn of haar eerste seksuele ervaring gaat opdoen. Je kan het kind beter goed voorbereiden. Vertel hoe belangrijk het is om seks veilig te doen en wat voor anticonceptiemiddelen er zijn. Het is uit onderzoek gebleken dat jongeren die goed voorgelicht zijn over seks en de anticonceptiemiddelen, niet
eerder aan seks beginnen. Je hoeft dus niet bang te zijn dat je je kind op deze manier op een idee hebt gebracht waar hij of zij nog niet aan toe is. Het heeft alleen maar voordelen, want je kind leert zo ook om in relaties open te praten over anticonceptie en op een veilige manier seks te hebben.

 

stel ligt in bed met elkaar te knuffelen de man geeft de vrouw een kus op haar voorhoofd
Hoe leer je kleine kinderen over seksualiteit?

“We moeten het niet moeilijker maken dan het is. Een kind beleeft een relatie heel anders dan een volwassene. Volwassenen denken gelijk aan de hormonen, een kind denkt meer aan verliefdheid en knuffelen. Als je aan kinderen uitlegt hoe de voortplanting werkt, nemen ze dit gewoon van je aan. Door met de klas erover te praten en oefeningen te doen, leren kinderen het gewoon te vinden.” Aldus Elizabeth Reitzema projectleider GGD
https://www.trouw.nl/nieuws/waar-komen-de-baby-s-vandaan~b65dd5f6/referer=https%3A%2F%2Fwww.google.com%2F 
 

Lastige vragen over seks…

Kinderen hebben van nature interesse in elkaar (Becker, 2012).  Het is heel normaal als een
tweejarig kindje vraagt of jij een jongen of een meisje bent, en waarom je dat bent. Het is ook
heel normaal als een kind van twee in het openbaar vraagt of je net als hem een piemel hebt…
Kinderen in deze leeftijd kennen nog weinig schaamte en stellen en vraag als deze in hen
opkomt. Ze kunnen gewoonweg nog geen rekening houden met de situatie of de plek waar ze
bepaalde vragen stellen. Naarmate ze opgroeien, leren ze dat je sommige vragen beter kan
uitstellen tot en geschikter moment. Die interesse in elkaar is dus heel normaal maar waarom
wordt er dan door ons soms zo ‘geheimzinnig’ over gedaan? Die geheimzinnigheid komt
doordat het praten over seks zo’n 50 jaar nog echt een taboe was. Praten over seks deed je
niet, dat was privé en je praat er alleen over met je partner... maar er wordt wel verwacht dat
je tegen de tijd dat je volwassen bent alles weet over seksualiteit... hoe dan… zal je je
afvragen!


En dat is nou precies de reden waarom kinderen zo veel vragen, het is spannend en spannende
dingen zijn interessant. Toch belangrijk dat je de vragen zoveel mogelijk beantwoord als of
het de normaalste zaak van de wereld is.
 


Tools gebruiken bij het praten over seks met kinderen

En dan komt daar die vraag... je wordt geroepen en je antwoordt ‘Wat is er’... de vraag wordt
gesteld en je denkt: ‘Oké, hoe ga ik hierop antwoorden?’ denk dan even aan de onderstaande
tools die je kunt inzetten bij de beantwoording van een lastige vraag.
 
1. Ga na welke leeftijd het kind is, dat is essentieel bij de beantwoording.
2. Probeer er niet overheen te praten of ‘het niet te horen’ dat werkt averechts.
3. Geef, als je dat nodig hebt, aan dat je even moet nadenken over het antwoord
4. Blijf serieus, het kind is immers ook serieus over de vraag.
5. Kijk of er een boekje is of een filmpje is die het antwoord van de vraag kan
ondersteunen. In deze link staan een aantal boeken zoals “ik vind je lief” en “ben je
ook op mij” en “papa waar komen baby’s vandaan”

https://happinessfromme.com/opvoeding/waar-komen-babys-vandaan/ 
 
Je kan het antwoord in een verhaaltje of liedje uitleggen of gewoon een gesprekje voeren en
probeer het kind de vragen te laten stellen, zo weet je welke vragen er zijn en weet je ook in
welke mate het kind anticipeert op jouw antwoorden. Let op je woordkeuze je kunt deze
aanpassen aan de ontwikkeling en leeftijd van het kind. Onthoud dat hoe normaler jij
antwoord op vragen, hoe normaler kinderen het vinden om de vragen te stellen, en alleen op
deze manier kan het ‘taboe’ minder worden en dat is in onze samenleving wel zo fijn. Een
kind die antwoorden op vragen niet kan krijgen kan gaan vissen naar antwoorden en dan
geloven in mythes en fabels of zelf een antwoord verzinnen op zijn of haar brandende vraag.
Denk maar aan de bekende ‘krokodil’ onder het bed, die voor veel bange kinderen heeft
gezorgd s’ avonds voor het slapen gaan. Die fabels ontstaan naarmate mensen de waarheid
gaan omdraaien ter wille van hen. Als een kind het antwoord heeft, zal het weer doorgaan met
zijn spel of met zijn bezigheid. En kun jij trots zijn op je zelf, want je hebt op een lastige
vraag een duidelijk antwoord gegeven!

 
Tips, tools en uitleg voor een gesprek over seks met kinderen

Kinderen zijn van nature heel nieuwsgierig en vragen van alles! Dat is een heel normale en
goede ontwikkeling die kinderen doormaken. Wist je dat één kind rond vier jaar ruim 300
vragen stelt per dag? Dat is elke 2,5 minuut een vraag en zo’n 105.000 vragen per jaar
(Becker, 2012). Naar mate een kind ouder wordt, worden de vragen ook inhoudelijker omdat
de basiskennis van een kind zich flink uitbereid. De vragen die kinderen stellen variëren van
‘Hoe laat is het?’ en ‘Wat gaan we eten’ tot ‘Hoe komt het dat de maan elke nacht komt’ en
‘Waarom kunnen katten alleen miauwen’. Daarnaast stellen kinderen tussen de drie en vier
jaar heel veel ‘waaromvragen’ en die vragen zijn voor ouders en oppassers niet altijd heel
makkelijk te beantwoorden. Hoe jonger een kind begint met het stellen van vragen over
seksualiteit en intimiteit, hoe beter en in het begin gaan vragen over seksualiteit over heel
andere onderwerpen als later. In het begin gaat het vooral over het ontdekken van het eigen
lichaam, later gaat het over liefde en ontwikkelingen die echt te maken hebben met intimiteit.
 

hand houdt geel vraagteken omhoog

‘Waarom?’ ‘Daarom!’

Dat de vragen heel divers zijn komt door de oneindige bundel aan informatie die kinderen
krijgen via de media, horen door gesprekken op school, via leeftijdsgenootjes en gewoon
interesse in bepaalde onderwerpen horend bij de ontwikkelingen die ze doormaken. Het kan
zijn dat je terwijl je aan het oppassen bent een vraag krijgt waarvan je denkt: ‘oef, deze is
lastig’ of ‘hmm, wat kan ik hier wel over vertellen en wat kan ik beter niet vertellen?’. Een
belangrijke tip is om antwoord te geven alsof de vraag heel normaal is. Hoe normaler jij als
‘alwetende’ antwoord, hoe eerder een kind tevreden is met een bepaald antwoord. Probeer
vragen met ‘waarom’ te beantwoorden naar waarheid. Als je antwoord met ‘daarom’ gaan
kinderen een spelletje zien in deze vraag en zullen ze vragen ‘Waarom zeg je daarom?’ En dat
kan heel lang aanhouden.
 


Kinderen zijn allesweters

Het kan ook zijn dat een kind een vraag stelt die voor jou moeilijk te beantwoorden is omdat
je het antwoord niet weet of omdat je het lastig vindt om het over een bepaald onderwerp te
hebben. Ale het antwoord niet weet mag je gerust antwoorden met ‘Ik weet dat echt niet’.
Kinderen zullen begrijpen dat wij ook niet alles weten (Becker, 2012). Is de vraag voor jou
lastig te beantwoorden omdat je het er niet over wilt hebben is het van groot belang dat je dit
uitlegt. Dus zeg bijvoorbeeld: ‘Ik snap je vraag, ik vind het moeilijk om dat te vertellen, maar
zullen we de vraag bewaren voor als papa/ mama thuis komt en hem dan stellen?’ met een
antwoord op dit niveau laat je merken dat je sensitief bent doordat je de vraag hoort en
begrijpt, maar het kind weet ook dat het antwoord nog niet gegeven gaat worden en de tijd die
er aan gekoppeld is, is overzichtelijk voor een kind. Een dat heeft een kind met vragen nodig!
Wil je even overleggen hoe je het beste zo een gesprek aanpakt? Bel of app Nanny Nina
gerust voor advies dan denken we met je mee hoe je het probleem het beste aan kan
pakken! www.nannynina.nl 

 

Tot slot…

Kinderen zullen een antwoord maar heel soms ‘gek’ vinden. Vaak is een antwoord een
antwoord en kunnen ze weer een tijdje vooruit, totdat ze een nieuwe vraag formuleren en ook
daar graag weer een eerlijk antwoord op willen... als je geluk hebt duurt het stellen van die
nieuwe vraag even, als je pech hebt, kan je over 2,5 minuut weer de tools uit deze blog
volgen, om ook op deze vraag weer een juist antwoord te geven ☺. Jij bent in de ogen van
een kind ‘de allesweter’ en door de nieuwsgierigheid van het kind, een mooie eigenschap die
helaas vaak verloren gaat naarmate kinderen opgroeien, stellen ze al hun vragen aan ‘de grote
mensen’ en daar kan jij als oppas maar wat trots op zijn!

Bronnen:
- Becker, A. (2012). Inleiding in de pedagogiek. Assen: van Gorcum Uitgevers.