Blog \ 5 tips voor zo min mogelijk stress tijdens opvoeding

Last van opvoedstress? 5 tips voor een zo min mogelijk stressvolle opvoeding!

Carolien Jongenotter – Student Pedagogische Wetenschappen

Doe ik het wel goed?

Iets wat bijna elke ouder zich wel eens heeft afgevraagd. Er kan heel wat op je af komen tijdens het opvoeden. Om te beginnen natuurlijk, je kinderen (soms letterlijk), maar ook alles en iedereen om jouw kind heen. Opa’s en oma’s, juffen en meesters, ouders op het schoolplein… maak het lijstje maar af. Al deze invloeden van buiten het gezin kunnen een moeder of vader flink wat stress bezorgen! Daarom geeft deze blog je vijf tips tegen opvoedstress!

 

Opvoeding blijft zich ontwikkelen

Als er een begrip niet vaststaat, is het wel opvoeding. Door de jaren heen is dit zó enorm veel veranderd. Wat wij nu als “goed” ervaren, kan over 100 jaar weer totaal anders zijn! Kinderen werden vroeger gezien als “kleine volwassenen”, dat kunnen wij ons nu ook niet meer voorstellen. Opvoeding staat dus niet stil, maar is en blijft in ontwikkeling. De kans is enorm klein dat er ooit een “beste manier van opvoeden” gevonden wordt. Voor opvoeding bestaat geen handig algoritme waarin je even de eigenschappen van je kind invoert, helaas. Ieder kind is anders en heeft dus een andere opvoeding nodig. Vandaar ook dat de buren hun kinderen misschien wel heel anders opvoeden! Hier komt gelijk mijn eerste anti stress opvoedtip bij kijken: trek je niet te veel aan van andere ouders!

 

Tip 1: Trek je niet te veel aan van wat andere ouders doen!

Jouw gezin is uniek
Elk huis heeft andere regels en dat is maar goed ook. Sommige ouders zijn heel duidelijk in hun opvoeding. Zo doe ik het en niet anders. Als dat werkt voor dat gezin, prima. Maar misschien werkt dat voor jou helemaal niet. Jouw gezin is niet hetzelfde als hun gezin. Zoals het kopje van dit stukje stelt: jouw gezin is uniek. Als ouder is het belangrijk om stevig in je schoenen te staan en te zeggen: “Wij doen het thuis op onze manier en die manier is ook goed.” Bedenk voor jezelf waarom jij (en je partner) bepaalde regels hanteren en wat er zou gebeuren als jullie deze regels niet zouden hebben of als je een andere ouder na zou doen. Situatie met de eigen regel voelt beter? Dan is twijfel nergens voor nodig. Blijf als ouder bij jezelf en laat je niet van de wijs brengen door wat andere ouders doen!

 

Adviezen uit boeken… betrouwbaar?

Niet alleen andere ouders delen maar al te graag hoe zij hun kinderen opvoeden. Er zijn ook tal van boeken die beweren het bij het juiste eind te hebben. Maar niet alles wat boeken ons vertellen klopt. Hier komt dan ook mijn tweede tip bij kijken:

 

Tip 2: Vaar niet blind op wat een opvoedboek beweert!

Oei, ik groei

Veel jonge ouders maken gebruik van opvoedboeken, vaak voor de geboorte al. Hartstikke goed, maar het opvoeden van een kind is niet letterlijk af te lezen uit een boek. Kennis opdoen over kinderen en opvoeden in het algemeen, daar zijn de boeken wel super goed voor. Nou ja, de meeste. Niet elk boek op de markt is even betrouwbaar. Hier kunnen ouders nog wel eens flink onzeker van worden op het moment dat hun kind niet in het plaatje van het boek past. Laat ik dit toelichten met een voorbeeld. Het bekende en wereldwijd verkochte boek ‘Oei, ik groei!, is erg populair onder jonge ouders. Misschien heb je hem, zoals mijn eigen ouders hadden, wel in je kast liggen. Dit boek stelt dat baby’s in de eerste zestig weken na de geboorte 10 sprongen maken in hun ontwikkeling. Tijdens een sprongetje is een baby vaak huilerig en wat lastiger. Dankzij dit boekje kan een ouder zich voorbereiden op de lastige perioden. Klinkt super handig, want hierdoor weet je als ouder precies waar je aan toe bent. Totdat jouw kind een keer niet het geplande sprongetje maakt. Wat doe je dan? Dit kan stress op wekken, want wat doe je als je kind achterblijft in de ontwikkeling volgens een wereldwijd bekend boek?

 

Een wereldwijd bekend boek… Zonder wetenschappelijk bewijs

Het is belangrijk dat ouders weten dat er erg veel kritiek is op de beweringen in dit boek. Drs. Caroline de Weerth, die onderzoek uitvoerde onder supervisie van de Frans Plooij, de auteur van ‘Oei, ik groei!’, vond geen wetenschappelijk bewijs voor de sprongentheorie. Bovendien kwam ‘Oei, ik groei!’ al uit vóórdat zij aan het onderzoek begon! Een ander punt waar zij kritiek op levert, is het feit dat de sprongen die worden beschreven, gebaseerd zijn op wekelijkse dagboeken van slechts vijftien moeders over hun baby’s. Resultaten van vijftien moeders is erg weinig om te zeggen dat dit voor elk kind zou gelden. Naast de Weerth stellen ook andere wetenschappers dat ‘Oei, ik groei’ extreem afwijkt van eerdere onderzoeken naar de ontwikkeling van baby’s. Meer lezen over ‘Oei, ik groei’? Lees daarvoor de artikelen uit de Trouw eens door die in de bronnenlijst van deze blog staan.

 

Gevalletje ‘Oei, ik groei!’

Waarom verkoopt dit boek wereldwijd dan toch zó goed? Blijkbaar zijn er toch heel wat ouders die hun kinderen wél in de tien sprongen herkennen. Uiteraard kan dit boek dan een fijne houvast zijn voor die ouders en ook echt niet alle adviezen die het boek geeft zijn omstreden. Het is echter belangrijk dat de ouders die hun kinderen niet herkennen in ‘Oei, ik groei!” weten dat er dus niks mis is met hun kind! Baby’s ontwikkelen zich niet in vaste sprongen, wanneer een kind dit wel doet is het puur toeval. Ook een bekend, wereldwijd verkocht boek, door velen aangeprezen en geliefd, kan dus onzin zijn. Als een advies uit een opvoedboek niet klopt bij het gedrag van jouw kind, raak dan niet gelijk in paniek. Zoek eerst eens uit waar de adviezen uit jouw boek op gebaseerd zijn. Wie weet is het wel een gevalletje ‘Oei, ik groei!’.

 

Wat moet ik dan wél doen?

Al die goedbedoelde adviezen uit boeken en van andere ouders kunnen leiden tot wazigheid. Wie heeft er nou gelijk? Waar doe ik goed aan? Mijn volgende tip gaat hier dieper op in: communicatie, regels, consequentie en sensitiviteit. Ik geef een aantal aanknopingspunten die elke opvoeding nodig heeft!

 

Tip 3: Let op communicatie, regels, consequentie en sensitiviteit!

De vier opvoedstijlen

Zoals ik in het begin van deze blog al stelde, is en blijft opvoeding in beweging. Wat wij nu goed vinden, is over honderd jaar weer anders. Een beste manier die iedere ouder zou moeten toepassen, ga je dus niet vinden. Een leidraad echter, kan wél gegeven worden.

 

In het studieboek ‘Pedagogiek in beeld’ wordt gesproken over 4 verschillende opvoedstijlen: permissief, verwaarlozend, autoritair en autoritatief ouderschap. In het kort houden deze opvoedstijlen een bepaalde verhouding van regels en warmte in. Permissief ouderschap bestaat uit een combinatie van veel warmte, maar nagenoeg geen regels. Het kind kan doen en laten wat het wil. Verwaarlozend ouderschap kun je misschien zelf al invullen; geen regels en geen warmte. Bij autoritair ouderschap zijn er juist veel regels, maar bijna geen warmte. Kinderen hebben geen enkele vorm van inspraak, de ouder is de baas. Dan autoritatief ouderschap, die wij in Nederland het meest accepteren en hanteren. Het kind ontvangt een warme opvoeding waarin regels worden gesteld, maar het kind heeft ook een zekere vorm van inspraak. Als je jouw manier van opvoeden hierin herkent is dat een goed teken! Uit onderzoek is gebleken dat kinderen met een autoritatieve opvoedstijl minder gevoelig zijn voor groepsdruk, meer zelfcontrole ontwikkelen en minder kans hebben op delinquent gedrag.

 

Aanknopingspunten voor een autoritatieve opvoeding

Communication is key. Niet alleen in romantische relaties, ook in de relatie met je kind. Binnen autoritatief ouderschap krijgt het kind de ruimte om zijn mening te geven. Het kind heeft inspraak in de opvoeding en mag het aangeven wanneer hij het ergens niet mee eens is. Hiervoor moeten ouder en kind elkaar goed kunnen begrijpen. Luister als ouder actief naar je kinderen en zorg dat je jouw mening op een duidelijke, sensitieve manier verwoord. Stel jouw kind heeft even een time-out nodig, maar snapt werkelijk niet waarom en luistert van geen kant. Dan is het belangrijk dat jij als ouder je kind kan vertellen waarom het een time-out krijgt en dat het daarna weer verder mag spelen. Kinderen zijn zo gek nog niet en als zij de uitleg begrijpen, zullen ze beter luisteren.

 

Hanteer duidelijke regels

Naast communicatie zijn ook duidelijke regels en deze consequent doorvoeren belangrijk! Als ouders regels consequent hanteren, zullen ze echt effectief zijn en zal je kind luisteren. Een simpel voorbeeld. ’s Ochtends voor school mag er geen televisie gekeken worden. Ook al vraagt je kind het elke ochtend weer, het antwoord blijft nee. Zoals ik al stelde zijn kinderen niet gek.  Als het eenmaal één keer is gelukt om voor school televisie te kijken, zal het kind het nog een keer proberen. Want het mocht de vorige keer toch ook? Als ik maar lang genoeg zeur, dan lukt het wel. Wees dus consequent in het doorvoeren van je regels! Dan weet zowel ouder als kind waar het aan toe is en zullen er minder discussies ontstaan.

 

Beloon gewenst gedrag

Een laatste handigheidje is het negeren van (milde vormen van) ongewenst gedrag en het belonen van gewenst gedrag. Wanneer het kind merkt dat telkens wanneer het iets volgens de regels doet daar een positieve reactie opvolgt, zal het kind dit vaker gaan doen. Wanneer positief gedrag maar vaak genoeg samengaat met een positieve reactie, zal het kind hieraan gewend raken. Net als bij het Pavlov-effect. Het eten van een hond wordt telkens tegelijk met een belletje gepresenteerd. Op een gegeven moment weet de hond dat wanneer hij het belletje hoort, hij eten zal krijgen. Toegepast op de situatie met ouder en kind houdt dit in dat telkens als een situatie om een bepaalde gedraging vraagt, het kind weet dat hij voor de gewenste gedraging een “beloning” zal ontvangen. Niet direct in de vorm van eten, kan natuurlijk wel, maar in de vorm van een positieve reactie. Een “Goed gedaan!”, stickerkaart of aai over de bol kan echt al het verschil maken.

 

Luister naar je lichaam!

Kortom, communicatie, regels, sensitiviteit en gewenst gedrag belonen zijn belangrijk bij het opvoeden! Voordat je je hier echter als ouder volledig op kan storten, is het belangrijk dat je ook goed communiceert met jezelf! Luister naar je lichaam! Vaak hoofdpijn, een vermoeid gevoel of net niet helemaal lekker in je vel? Merk dit op, je lichaam vertelt je dat je rust nodig hebt! Dit brengt mij dan ook bij mijn volgende tip:

 

Tip 4: Zorg voor voldoende tijd voor jezelf!

Papa- of mama-tijd

Voordat je goed voor je kind kan zorgen, moet je jezelf ook goed voelen! Dit is su-per belangrijk! Zeker in de tijd waarin we leven, veel mensen ervaren al genoeg druk door hun werk alleen! Als je gezin ook nog eens een bepaalde vorm van druk geeft, hoe ga je dat dan ooit volhouden? Zorg daarom goed voor jezelf en luister naar je lichaam! Als jij als ouder altijd maar op je tenen loopt doordat je oudste kind naar de sportclub moet om 18.00 maar de jongste om 18.00 klaar is met muziekles, word je daar niet vrolijk van. Las daarom “mama-tijd” (of “papa-tijd” natuurlijk) in. Ga uitgebreid in bad, ga een goed boek lezen in de tuin of ga even een stukje wandelen, whatever makes you happy.

 

Voordelen voor ouder en kind

Jezelf aandacht geven heeft namelijk niet alleen positieve uitkomsten voor jezelf, maar ook voor jouw kind! De basis voor deze uitspraak ligt in de ‘Social Learning Theory’. Deze stelt dat kinderen onder anderen leren door het observeren en nadoen van anderen. Zo blijkt uit onderzoek dat kinderen van depressieve moeders een grotere kans hebben om zelf een depressie of een andere psychologische stoornis te krijgen. Een extreem voorbeeld, maar wel waar het op staat. Omgedraaid kun je dus ook zeggen dat wanneer een ouder zich goed voelt en vrolijk door het huis loopt, er een grote kans is dat het kind zich ook vrolijker zal voelen! Dus schuldgevoelens omdat je af en toe ook even een momentje voor jezelf wilt? Niet nodig! Dit komt uiteindelijk zowel jou als jouw kind alleen maar ten goede. Dus pak dat tijdschrift erbij en ga lezen! Of ga samen met je partner een avondje uit, ik weet nog wel een goede oppassite ;). Zie hiervoor mijn volgende tip: zorg voor een goed gevoel bij het inhuren van een oppas!

 

Tip 5: Zorg voor een goed gevoel bij het inhuren van een oppas!

De zoektocht naar een fijne oppas

Een fijne, betrouwbare oppas vinden, kan een hele klus zijn! De één vraagt zijn overbuurmeisje van 12 (zoals mij gebeurde), de ander zoekt het hele internet af naar dé perfecte oppas voor zijn kinderen. Maar als er eenmaal een match is, is die er vaak voor een langere tijd. Maar wat zijn nou belangrijke punten om op te letten tijdens de zoektocht naar die perfecte oppas?

Op de website van de consumentenbond worden een aantal punten gegeven waar je als ouder op moet letten tijdens het zoeken naar een oppas. Ik heb ze hieronder even op een rijtje gezet:

  • Wat voor ervaring heeft de oppas? Heeft hij of zij vaker op kinderen gepast en wat voor leeftijd hadden deze kinderen?
  • Wat voor soort oppas heeft jouw kind nodig? Een wat strenge, maar rechtvaardige oppas of juist een zachtaardige oppas? Wat voor type past het best bij jouw kind?
  • Is er een klik? Voor zowel ouder als kind is het fijn als het klikt met de oppas. Als ouder laat je je kind met een gerust hart achter terwijl het kind de grootste los met zijn oppas heeft!
  • Kun je goede afspraken maken met de oppas? Naast uurtarief (meer lezen over uurtarief? Lees verder op de website van Nibud!) is het ook belangrijk dat er duidelijke afspraken zijn over de opvoedstijl, wat de oppas allemaal mag pakken uit de keuken, of er vrienden van de oppas langs mogen komen en noem zo maar op. Beter te duidelijk dan achteraf spijt!

 

Mijn ervaring

Dit zijn de punten die de consumentenbond aanstipt. Uit mijn eigen ervaring als oppas maak ik op dat een klik het allerbelangrijkst is. Doordat er een klik is zal de oppas zich meer op zijn/haar gemak voelen om vragen te stellen en eerlijk te zijn. ‘Hoeveel snoepjes mogen de kinderen nou eigenlijk echt per dag?’ ‘Jantje is voor een keertje een half uur later naar bed gegaan dan afgesproken, maar we hebben wel zulke leuke boekjes gelezen!’ Wanneer het klikt kunnen ouder en oppas beter aanvoelen wat wel en wat niet kan. Hierdoor, nogmaals ik spreek uit mijn ervaring, zal er meer overleg plaatsvinden en zullen de oppasuren erg soepel, relaxt en vooral gezellig verlopen! Kortom, dan heb je als ouder een goed gevoel bij je oppas!

 

Weg met nutteloze stress!

Een stressloze opvoeding zal er nooit zijn, maar wel kunnen we ons best doen om nutteloze vormen van stress te verminderen! De tips die ik op een rijtje heb gezet, helpen je hopelijk om in te zien dat niet alles wat wordt gezegd of wat je leest waar is. Zowel mensen als boeken kunnen onzin verkopen. Ook de beste opvoedstijl ga je niet vinden, maar goed communiceren, regels stellen en gewenst gedrag belonen zal je een stapje in de goede richting doen zetten. Ook belangrijk: vergeet ten aller tijden niet de mama- of papa-tijd! En wil je een oppas inhuren, ga gewoon even naar NannyNina.nl, dan krijg je gelijk een goed gevoel bij het inhuren van een oppas!